Słownik pojęć

Krótkie, neutralne wyjaśnienia pojęć, na które można trafić w świecie randek i relacji. Portal jest wyłącznie dla osób pełnoletnich, a wszystko, co tu opisujemy, opiera się na jednej zasadzie: dobrowolnej zgodzie każdej osoby i szacunku dla jej granic.

Zgoda i bezpieczeństwo

Catfishing: Podszywanie się pod kogoś innego z użyciem cudzych zdjęć lub zmyślonej historii. Sygnały ostrzegawcze to brak zgody na rozmowę wideo, wymówki przed spotkaniem i zdjęcia wyglądające jak z sesji. Pomaga weryfikacja profilu oraz wyszukanie zdjęcia w wyszukiwarce grafik.
Czerwona flaga: Sygnał ostrzegawczy w czyimś zachowaniu: lekceważenie granic, kłamstwa, kontrolowanie, prośby o pieniądze, nagłe wybuchy złości. Jedna czerwona flaga to już powód, żeby zwolnić, a kilka to dobry powód, żeby zakończyć znajomość.
Gaslighting: Forma manipulacji polegająca na podważaniu czyjejś pamięci i odczuć: „przesadzasz”, „nigdy tego nie powiedziałem”, „to Ci się wydaje”. Długotrwale prowadzi do utraty zaufania do samego siebie. W takiej sytuacji warto porozmawiać z zaufaną osobą lub psychologiem.
Granice: To, na co dana osoba jest gotowa, a na co nie - w rozmowie, w tempie znajomości i w bliskości. Każdy ustala je sam i może je zmienić. O granicach warto mówić wprost, a usłyszane „nie” przyjmować bez dyskusji, namawiania i pretensji.
Hasło bezpieczeństwa: Umówione wcześniej słowo lub gest, po którym wszystko natychmiast się przerywa, bez pytań i bez obrażania się. Przydaje się w sytuacjach, w których zwykłe „stop” mogłoby zostać źle odczytane. Nie zastępuje rozmowy o zgodzie i granicach, tylko ją uzupełnia.
Love bombing: Zasypywanie kogoś na początku znajomości nadmiarem uwagi, prezentów i wyznań, żeby szybko go do siebie przywiązać. Bywa wstępem do kontroli lub oszustwa. Szczere zainteresowanie nie wymaga pośpiechu i szanuje Twoje tempo.
Oszustwo „na miłość” (romance scam): Oszust buduje na portalu lub w komunikatorze zażyłą relację, a potem prosi o pieniądze - na leczenie, bilet, cło albo „pewną inwestycję”. Nigdy nie wysyłaj pieniędzy osobie znanej tylko z internetu. Zachowaj rozmowy, zgłoś profil, a jeśli doszło do straty, zawiadom policję i bank.
Presja i wymuszanie zgody: Namawianie aż do skutku, grożenie odejściem, szantaż emocjonalny, wzbudzanie poczucia winy. „Tak” wypowiedziane pod naciskiem nie jest dobrowolne. Jeśli czujesz presję, masz prawo przerwać kontakt, zablokować tę osobę i zgłosić jej profil.
Rozpowszechnianie intymnych zdjęć bez zgody: Pokazywanie lub przesyłanie dalej czyichś intymnych zdjęć bez zgody tej osoby, także po rozstaniu i także wtedy, gdy zdjęcie dostało się dobrowolnie. W Polsce jest to przestępstwo (art. 191a Kodeksu karnego). Zgoda na zrobienie lub wysłanie zdjęcia nie jest zgodą na jego udostępnianie.
Stealthing: Potajemne zrezygnowanie z zabezpieczenia wbrew temu, co zostało uzgodnione z drugą osobą. Jest to naruszenie zgody i narażenie partnera na ryzyko zdrowotne. Osoba, której to spotkało, może skonsultować się z lekarzem, a także szukać pomocy prawnej lub psychologicznej.
Szantaż intymny (sextortion): Grożenie ujawnieniem prywatnych zdjęć lub rozmów w celu wymuszenia pieniędzy albo kolejnych materiałów. Nie płać i nie wysyłaj niczego więcej - zapłata rzadko kończy sprawę. Zachowaj dowody, zablokuj sprawcę, zgłoś profil i powiadom policję.
Weryfikacja profilu: Potwierdzenie, że osoba na zdjęciach istnieje i jest właścicielem konta. Na dejt.pl polega na przesłaniu zdjęcia z kartką i kodem, a zweryfikowane profile mają znaczek. Znaczek zwiększa zaufanie, ale nie zwalnia z ostrożności na pierwszym spotkaniu.
Zgoda: Dobrowolne, świadome i aktualne „tak” każdej osoby, której dotyczy dana sytuacja. Milczenie, brak sprzeciwu czy wcześniejsze spotkania nie są zgodą, a osoba pod silnym wpływem alkoholu lub innych substancji nie może jej ważnie wyrazić. Zgodę można wycofać w każdej chwili, bez podawania powodu.
Zielona flaga: Sygnał, że ktoś buduje relację w zdrowy sposób: słucha, dotrzymuje słowa, szanuje Twoje „nie”, mówi otwarcie o swoich oczekiwaniach i nie ma nic przeciwko temu, że spotkanie odbędzie się w miejscu publicznym.

Randki i komunikacja

Benching: Trzymanie kogoś „na ławce rezerwowych”: utrzymywanie rzadkiego kontaktu bez zamiaru rozwijania znajomości, na wypadek gdyby inne plany się nie udały. Jeśli czujesz się drugim wyborem, zapytaj wprost, na czym stoicie.
Breadcrumbing: Rzucanie „okruszków” zainteresowania - pojedynczych wiadomości i polubień, po których nic więcej się nie dzieje. Podtrzymuje nadzieję, nie dając nic w zamian. Pomaga zadanie prostego pytania o spotkanie i sprawdzenie, czy za słowami idą czyny.
Dopasowanie (match): Sytuacja, w której dwie osoby polubiły się nawzajem. Dopasowanie oznacza wzajemne zainteresowanie rozmową, ale nie jest obietnicą spotkania ani zgodą na cokolwiek więcej.
Flirt: Lekka, życzliwa gra słów i gestów, którą okazujemy komuś sympatię. Dobry flirt jest obustronny: bawi obie osoby i kończy się, gdy jedna z nich przestaje na niego odpowiadać.
Ghosting: Nagłe zerwanie kontaktu bez słowa wyjaśnienia. Bywa bolesne dla drugiej strony, dlatego jeśli to możliwe, lepiej napisać krótkie „dziękuję, nie widzę tu dla nas przyszłości”. Wyjątkiem są sytuacje, w których ktoś czuje się zagrożony - wtedy zablokowanie jest najlepszym wyjściem.
Orbiting: Sytuacja, w której ktoś zerwał kontakt, ale nadal ogląda Twoje profile i zostawia ślady aktywności. Jeśli Ci to przeszkadza, możesz zablokować tę osobę - blokowanie na dejt.pl jest bezpłatne.
Randka w ciemno: Rozmowa lub spotkanie z osobą, której wcześniej się nie widziało. Na dejt.pl to losowa rozmowa, w której zdjęcia i dane pozostają ukryte. Na spotkanie na żywo warto wybrać miejsce publiczne i powiedzieć o nim bliskiej osobie.
Situationship: Relacja bez nazwy i ustaleń: więcej niż znajomość, ale mniej niż związek. Bywa wygodna, dopóki obie osoby chcą tego samego. Jeśli oczekiwania się rozjeżdżają, pomaga szczera rozmowa o tym, czego każde z was szuka.

Rodzaje relacji

Etyczna niemonogamia: Ogólne określenie związków, w których więcej niż dwie osoby mogą być ze sobą blisko, a wszyscy zainteresowani o tym wiedzą i się na to zgadzają. Kluczowe są szczerość, wspólne zasady i zgoda każdej ze stron - to odróżnia ją od zdrady.
Monogamia: Model związku, w którym partnerzy umawiają się na wyłączność romantyczną i seksualną. Co dokładnie oznacza wyłączność, warto ustalić wspólnie, bo różne pary rozumieją ją nieco inaczej.
Poliamoria: Utrzymywanie więcej niż jednej relacji romantycznej jednocześnie, za wiedzą i zgodą wszystkich osób. Wymaga dużo rozmów, dbania o czas i uczucia każdego partnera oraz dobrze ustalonych zasad.
Przygoda na jedną noc (ONS): Skrót od one night stand. Jednorazowe spotkanie intymne bez planów na dalszą znajomość. Obowiązują te same zasady co zawsze: wyraźna zgoda, zabezpieczenie, trzeźwa ocena sytuacji i bezpieczne miejsce, o którym wie ktoś bliski.
Przyjaźń z bonusem (FWB): Skrót od angielskiego friends with benefits. Znajomi, których łączy też bliskość fizyczna, ale nie tworzą związku. Warto od początku ustalić oczekiwania, zasady zabezpieczenia i to, co się stanie, gdy któraś osoba poczuje coś więcej.
Sexting: Wymiana wiadomości o erotycznym charakterze między dorosłymi, za zgodą obu stron. Pamiętaj, że wysłane zdjęcie można skopiować: nie pokazuj twarzy ani charakterystycznych znaków i nigdy nie wysyłaj niczego komuś, kto o to nie prosił.
Swinging: Styl życia par, które za obopólną zgodą spotykają się z innymi parami lub osobami w celach towarzyskich i intymnych. Podstawą są jasne ustalenia przed spotkaniem i prawo każdej osoby do powiedzenia „nie” w każdej chwili.
Związek otwarty: Para, która pozostaje dla siebie głównym związkiem, ale za wspólną zgodą dopuszcza kontakty z innymi osobami. Zasady ustalają oboje partnerzy i każde z nich może je w dowolnym momencie zmienić lub wycofać swoją zgodę.

Orientacja i tożsamość

Aseksualność: Orientacja osób, które odczuwają niewielki pociąg seksualny lub nie odczuwają go wcale. Nie wyklucza zakochania ani stałego związku. Osoba aseksualna może szukać bliskości, a o oczekiwaniach warto porozmawiać na początku znajomości.
Biseksualność: Orientacja, w której pociąg może dotyczyć osób więcej niż jednej płci, niekoniecznie w takim samym stopniu. Biseksualność nie jest etapem przejściowym ani niezdecydowaniem.
Coming out: Ujawnienie swojej orientacji lub tożsamości płciowej innym osobom. Decyzja, kiedy i komu o tym powiedzieć, należy wyłącznie do tej osoby. Ujawnianie tego za kogoś (outing) jest poważnym naruszeniem zaufania i prywatności.
Demiseksualność: Sytuacja, w której pociąg pojawia się dopiero po zbudowaniu silnej więzi emocjonalnej. Takie osoby zwykle potrzebują więcej czasu i dobrze czują się przy partnerze szanującym wolniejsze tempo.
Heteroseksualność: Orientacja, w której pociąg kieruje się ku osobom płci przeciwnej. W wyszukiwarce dejt.pl wynika z płci i tego, kogo dana osoba szuka - nie trzeba jej nigdzie deklarować.
Homoseksualność: Orientacja, w której pociąg kieruje się ku osobom tej samej płci. Mężczyźni często mówią o sobie „gej”, a kobiety „lesbijka”. Na dejt.pl dyskrecję zapewniają prywatna galeria zdjęć i ukrycie statusu online.
Niebinarność: Określenie osób, których tożsamość płciowa nie mieści się w podziale na kobiety i mężczyzn. Dobrym zwyczajem jest zapytać, jakich form językowych ktoś używa, i po prostu się ich trzymać.
Orientacja seksualna: Trwały wzorzec tego, do osób jakiej płci ktoś czuje pociąg emocjonalny lub fizyczny. Nikt nie ma obowiązku jej ujawniać ani nazywać, a orientacji nie wybiera się i nie „leczy”.
Panseksualność: Orientacja, w której płeć drugiej osoby nie decyduje o tym, czy pojawia się pociąg - liczy się przede wszystkim człowiek. Część osób woli to określenie, inne mówią o sobie biseksualne.
Transpłciowość: Sytuacja, w której tożsamość płciowa osoby różni się od płci przypisanej przy urodzeniu. Tożsamość płciowa nie mówi nic o orientacji. Pytania o ciało i przebieg tranzycji są prywatne - zadawaj je tylko wtedy, gdy ktoś sam otworzy ten temat.

Zdrowie

Antykoncepcja: Metody zapobiegania ciąży, hormonalne i niehormonalne. Dobór najlepiej omówić z lekarzem lub lekarką. Większość metod nie chroni przed infekcjami, dlatego o zabezpieczeniu warto rozmawiać zawczasu i decydować wspólnie.
Infekcje przenoszone drogą płciową (STI): Grupa zakażeń, które często przez długi czas nie dają objawów. Ryzyko zmniejszają prezerwatywa i regularne badania, zwłaszcza przy zmianie partnera. Wyniki warto znać, a przy podejrzeniu zakażenia należy zgłosić się do lekarza i powiedzieć o tym partnerowi.
PrEP: Profilaktyka przedekspozycyjna: lek przyjmowany przez osoby bez HIV, zmniejszający ryzyko zakażenia tym wirusem. Stosuje się go pod kontrolą lekarza, z regularnymi badaniami. Nie chroni przed innymi infekcjami ani przed ciążą.

Preferencje

BDSM: Zbiorcza nazwa praktyk opartych na umownej wymianie ról i władzy między dorosłymi. Podstawą są szczegółowe ustalenia przed spotkaniem, wyraźna zgoda, hasło bezpieczeństwa i możliwość przerwania w każdej chwili. Przemoc bez zgody nigdy nie jest BDSM.
Fetysz: Silne zainteresowanie określonym przedmiotem, materiałem lub sytuacją jako źródłem pobudzenia. Sam w sobie nie jest problemem. O takich preferencjach warto mówić otwarcie i szanować to, że druga osoba może ich nie podzielać.
Kink: Potoczne określenie niestandardowych zainteresowań w sferze intymnej. Są czymś prywatnym i w pełni w porządku, o ile dotyczą dorosłych, opierają się na wyraźnej zgodzie wszystkich osób i nikomu nie wyrządzają szkody.
Styl „waniliowy” (vanilla): Potoczne określenie osób i relacji bez zainteresowania niestandardowymi praktykami. Nie jest to ocena: każdy poziom otwartości jest w porządku, a dopasowanie polega na szczerej rozmowie o tym, czego kto chce.
Troska po bliskości (aftercare): Czas i uwaga, które partnerzy poświęcają sobie po intensywnym przeżyciu: rozmowa, spokój, sprawdzenie, jak druga osoba się czuje. To dobry moment, żeby powiedzieć, co było przyjemne, a co następnym razem należy zmienić.

Zobacz też: Bezpieczeństwo · Poradnik · Pomoc